نام کتاب:تربیت کودک در جهان امروز

نويسنده:دکتر احمد بهشتی

انتشارات:دفتر تبلیغات اسلامی حوزه ی علمیه قم



اقدامات صورت گرفته در جهت طرح تكريم ارباب رجوع به شرح زير مي باشد .....

ادامه



خبر نامه
Email:

 

 

 

 

 

 

 
درباره استان    

پیشینه تاریخی
 
 وجه تسميه:
 اين استان ابتدا قسمتي از انشان بوده ودر دوره ساساني با عنوان به آمد كواز، ارگان وقسمت كوهستاني آن به نام زم زميگان معروف بود. با ورود اسلام اين منطقه ابتدا ارجان، زم گيلويه وكهگيلويه واز دوره تيموري با از بين رفتن اتابكان لر بزرگ، سراسر منطقه به كهگيلويه معروف شد. از سال 1342 خورشيدي كه به فرمانداري كل تبديل شده به دلايل سياسي، كهگيلويه وبويراحمد ناميده شد.
در مورد نامگذاري كهگيلويه در آثار تاريخي مطالب مختلفي آورده شده است . حسن فسايي در فارسنامه ناصري وجه تسميه آن را به دليل وجودميوه اي به نام ‹‹ كيالك›› مي داند كه البته نامعقول به نظر مي رسد. از نوشته هاي ابن خرداد به و استخري در سده هاي سوم وچهارم هجري چنين بر مي آيد كه ‹‹ گيلو›› يكي از سران قوم لر ودر محدوده جغرافيايي بين خوزستان ، فارس، اصفهان امروزي بوده است كه به دليل كوهستاني بودن پس از مدتي اين منطقه به كوه گيلويه معروف شده است. به نظر استخري رموم يا ( قبايل) پارس پنج تا بوده ورم جيلويه يا گيلويه كه به رم زميجان هم معروف بوده از همه بزرگتر بوده است( مسالك ممالك ص 96). اين منطقه از طرفي به استخر واز طرفي به كوره شاپور واز طرفي ارجان واز طرف ديگر به بيضا وحدود سپاهان قديم يا اصفهان محدود مي شده از سويي نيز به حدود خوزستان وناحيه شاپور محدود مي شده وآنچه از روستا وشهر در اين ناحيه بوده در شمار اين قبيله بوده است. ( همانجا ص 102).
طبق نظر استخري درمسالك وممالك، گيلويه مهرگان بن روزبه به همايجان سفلي از توابع كوره استخر رفته بود و به سلمه خدمت مي كرد. چون سلمه بمرد، گيلويه رم زميجان را با زور بگرفت وقدرتمند شد. بطوري كه بر آل ابودلف حمله كرد وبرادر قاسم بن عيسي ( 210 تا 225هـ ) يعني معقل بن عيسي را كشت. ابودلفيان بر گيلويه حمله كردند واو را بكشتند وتا اواخر روز گارشان كه از عمروليث صفاري شكست خوردند، سر گيلويه را بدليل اهميت وقدرت وي، در پيش لشكر خود مي بردند.(همانجا، 126). با وجود شكست گيلويه رياست قبايل زميگان در دست اعقاب گيلويه باقي ماند.
بر اساس اطلاعات كتاب حدود العالم در نيمه دوم سده چهارم هجري قمري اولين بار به كوه ها ومناطق كوهستاني اين منطقه كوه جيلو يا گيلو گفته شده است.
( حدود العالم ،ص 32 ) در پايان سده پنجم هجري قمري ابن بلخي در فارسنامه خود از اين منطقه به نام كوه گيلويه ياد كره است. ( فارسنامه ابن بلخي،ص 148 ) از سده ششم هجري قمري به بعد منابعي كه از اين منطقه ياد كرده اند، نام كهگيلويه را بر بيشتر سرزمين امروزي آن اطلاق مي كنند. قدرت يابي طوايف كوه گيلويه از يك سو وخرابي ارجان از سوي ديگر سبب شد كه در دوره مغول وتيموري در بيشتر نوشته ها كوه گيلويه بكار برود. پس از چيده شدن جكومت اتابكان لر بزرگ در 827 هـ ق واز دوره صفويه نام كهگيلويه به سرزمينهاي وسيعي از اصفهان تا خليج فارس اطلاق مي شده. در دوره پاياني سلسله صفويه اين منطقه به نام كهگيلويه وبهبهان معروف است ودر سال 1342 خورشيدي به دليل سياسي به كهگيلويه وبويراحمد تغيير نام يافت.
محیط طبیعی
 

استان كهگيلويه وبويراحمد با مساحت 16264كيلومتر مربع در جنوب غربي ايران قرار دارد. اين استان بين دو مدار 29 درجه و52 دقيقه، و31 درجه و26 دقيقه ي شمالي ونصف النهار هاي 49 درجه و55 دقيقه، و51 درجه و53 دقيقه ي شرقي قرار گرفته است. از شمال به استانهاي اصفهان وچهار محال و بختياري ،از شرق با فارس ،از جنوب با فارس وبوشهر واز غرب با خوزستان همسايه است.
ناهمواري هاي استان:
 كهگيلويه وبويراحمد منطقه ي ناهمواري است. حدود سه چهارم مساحت منطقه ازارتفاعات وتپه ماهورها تشكيل شده است. دشتها تنها يك چهارم مساحت را تشكيل مي دهند. بلندترين نقطه در اين استان قله ي دنا واقع در شهرستان دنا با ارتفاع 4409 متر وپست ترين نقطه ي آن چره زن در جنوب غربي بي بي حكيمه در شهرستان گچساران مي باشد كه 197 متر از سطح دريا ارتفاع دارد.
كوههاي اين استان از رشته كوههاي زاگرس به شمار مي روند كه در شمال با داشتن يخچال هاي طبيعي سرچشمه رودهاي پرآب هستند. كوههاي مهمي همچون كوه خائيز در جنوب دهدشت، كوههاي نيل وحجال در شمال شرق ياسوج، كوه خامي در شمال شرق گچساران، كوه نور( نير) در مركز استان، كوههاي سياه وسفيد در بهمئي وشرق لنده وكوه دل افروز در شمال وكوه ساورز از مهمترين كوههاي استان به شمار مي روند.
دشتهاي سروك، دشت روم در شهرستان بويراحمد ودشتهاي امامزاده جعفر، ليشتر، دشت گز وباشت در شهرستان گچساران، چرام ودهدشت در كهگيلويه از دشتهاي مهم استان هستند.
آب وهواي استان: بدليل كوهستاني بودن وامتداد اين كوهها از شمال غربي به جنوب شرقي وبلندي آنها، همچون سدي در مقابل توده هاي فعال جوي مقاومت مي كنند. از اين رو در تنوع آب وهوايي استان مؤثر واقع شده اند ودو نوع آب وهواي سردسيري وگرمسيري به وجود آمده است.
ناحيه ي سردسير:
 اين ناحيه تقريباً نيمي از كل مساحت استان را در بر گرفته است وقسمت شمال وشرق استان را به خود اختصاص داده است. نواحي سردسيري خود به دو ناحيه ي سردسير وسرحد ( كه سرد تر است) تقسيم مي شود. در اين ناحيه ميزان بارش برف وباران زياد بوده واز جنگل هاي انبوه بلوط، بنه، كيكم، بادام، وسرو كوهي پوشيده شده است. بارندگي از نيمه دوم مهر ماه شروع وتا اواخر ارديبهشت در اين ناحيه ادامه دارد. ميزان بارندگي در اين ناحيه بين 540 تا 884 ميلي متر مي باشد.
ناحيه گرمسيري:
 اين ناحيه بيش از نيمي از كل مساحت استان را در بر گرفته است. در جنوب وغرب استان واقع شده ودر مسير وزش بادهاي گرم خوزستان قرار دارد. در تابستان آب وهواي گرم وخشك دارد.و ميزان بارندگي در آن كم است. در فصل هاي پائيز وزمستان آب وهواي ملايم بهاري داردو سبب مي شود سرتاسر منطقه از گل وگياه پوشيده شود .بارندگي از نيمه ي دوم آبان ماه شروع مي شود وتا نيمه ي اول ارديبهشت ادامه مي يابد. متوسط ميزان بارندگي در ناحيه گرمسيري بين 300 تا 420 ميلي متر است.

در اين استان به طور كلي دو نوع باد مي وزد: بادهاي فصلي وبادهاي محلي

بادهاي فصلي:

همچون باد شمال كه باران زا است واز طرف شمال غربي اين استان را تحت تأثير قرار مي دهد وسبب ريزش باران در زمستان است. باد جنوب باد فصلي ديگري است كه به باد چپ نيز معروف است واز جنوب وجنوب غربي مي وزد. بدليل گرمي وخشكي بيش از حد، غالباً به مزارع ومحصولات آسيب وارد مي كند.

بادهاي محلی:

بادهاي محلي همچون باد آشوب در سررود بويراحمد عليا، باد زير روز در بهمئي، باد كوه باد در بويراحمد گرمسيري وبهمئي ، باد چوغان از مهمترين بادهاي محلي استان هستند.

منابع آب:
رودها: به علت وجود مناطق مرتفع و وزش بادهاي مرطوب هر دو منطقه ي سردسير وگرمسيري از ميزان بارندگي خوبي برخوردارند. اين بارندگيها باعث به وجود آمدن رودهاي متعددي در اين استان شده اند.مهمترين رودهاي كهگيلويه وبويراحمد عبارتند از: رود مارون كه در تنگ تكاب از مرز استان خارج مي شود واز كنار بهبهان گذشته وبه نام رود جراحي وارد خليج فارس مي شود. رود بشار: كه به نام هاي گرم، خرسان ، ونهايتاً كارون مشهور است واز ارتفاعات ياسوج سرچشمه مي گيرد. اين رود در ضلع شمالي كوه غارون ( وجه تسميه كارون) به همين نام از مرز استان خارج مي شود وبا دريافت شاخه هايي همچون بازفت وآرمند در شهرستان لردگان، از وسط شهر اهواز گذشته .به خليج فارس مي ريزد.

رود خيرآباد:
 سرچشمه اين رود در قسمت مركزي استان يعني ديلگان بويراحمد وتسوج كهگيلويه است وبه نامهاي سر كورتع تسوج، پيچاب، شاه بهرام، نازمكان وخيرآباد معروف است وسرانجام به رود زهره مي ريزد. رود زهره: اين رود از ارتفاعات تنگ تا مرادي وگجستان وباشت وكوههاي شمال شرقي شهرستان ممسني سرچشمه مي گيرد وبه نام رود زهره در ضلع جنوبي شهرستان گچساران از مرز استان خارج و پس از دريافت شعبه ي خيرآباد به نام هنديجان به خليج فارس مي ريزد. رودهاي شور در شهرستان گچساران وبابا احمد در منطقه بهمئي ورود بهمئي از ديگر رودهاي استان هستند.

درياچه ها وتالاب ها:

1-درياچه مور زرد زيلايي :
 در135 كيلومتري شمال غرب ياسوج ودر ارتفاعات 2180 متري از سطح دريا قرار دارد. مساحت اين درياچه 14 هكتار است. حداقل عمق آن 7 متر وحداكثر آن 14 متر است. اين درياچه در تنگي واقع شده كه اطراف آن را كوه هايي با سنگ آهكي پوشانده. تعدادي آبزيان در اين درياچه به حيات خود ادامه مي دهند كه ماهي كپور معمولي از مهمترين آنهاست.


2- تالاب برم الوان:
 در40 كيلومتري شهر ليكك بهمئي، دهستان سرآسياب يوسفي واقع شده است. آب آن دائمي است وارتفاع آن از سطح دريا 1100 متر مي باشد. مساحت اين درياچه 15 هكتار وحداقل عمق آب آن 12 متر وحداكثر 30 متر مي باشد.
برم هاي كوچك وفصلي ديگري همچون برم علي داد، دره صحه در زيلايي، برم مداب در شرق ياسوج در دهستان كاكان، برم كوه گل سي سخت وبرم دلي پيروزك در شهرستان بويراحمد وبرم گراب ديشموك، برم كهكزك، برم شرابگروه در سرفارياب در شهرستان كهگيلويه وبرم خوني شاه بهرام در شهرستان گچساران وجود دارند كه مجموعاً به همراه 160 چشمه و16 قنات وتعدادي چاه عميق ونيمه عميق منابع آب استان را تأمين مي كنند.
شهرها
 
 شهرستان بويراحمد( ياسوج):
 
اين شهرستان با مركزيت ياسوج 6/22% از مساحت كل استان را در بر گرفته است. از شمال به شهرستان دنا واز غرب به شهرستان كهگيلويه واز شرق به اقليد واز جنوب به سپيدان وممسني محدود مي شود.شهرستان بويراحمد در منطقه سردسيري واقع شده است. ياسوج مركز اين شهرستان در ميان جنگلهاي بلوط محصور است. رودخانه بشار از وسط اين شهر مي گذرد وآبشار زيبايي در كنار شهرمي گذرد وآبشار زيبايي در كنار شهر قرار دارد. درختان بلوط، زالزالك ارژن، كيكم وگلابي وحشي وگياهاني چون بيلهر، پونه كوهي، ريواس، تره كوهي، درمه، خاكشير، آويشن پوشش گياهي ومراتع اين شهرستان را شكل مي دهند.

 شهرستان دنا:

اين شهرستان با مركزيت شهر سي سخت 1/11% از مساحت كل استان را در بر گرفته است. سي سخت شهري سردسيري است كه در دامنه ي قله دنا قرار گرفته وداراي آب وهوايي ييلاقي است. از شمال به لردگان از شرق به سميرم از جنوب به شهرستان بويراحمد از غرب به شهرستان كهگيلويه محدود مي شود. چشمه ساران فراوان قلل برفي وباغهاي سيب وانگور جلوه خاصي به اين شهر داده است.

 شهرستان كهگيلويه:

اين شهرستان با مركزيت دهدشت 3/37% از مساحت استان را شامل مي شود. از شمال به باغ ملك وايذه ولردگان، از جنوب به گچساران و از غرب به بهمئي واز شرق به شهرستانهاي بويراحمد ودنا محدود مي شود اين شهرستان داراي دو نوع آب وهواي سردسيري وگرمسيري است. مزارع برنج وآثار وبناهاي شهر تاريخي دهدشت از ويژگي هاي اين شهرستان است. گياهان گل نرگس،گون برموس،هويج وحشي وريواس مراتع اين شهرستان را پوشش مي دهد ودرختان بلوط كنار وتنگس وگلابي وحشي پوشش جنگلي اين شهرستان را شامل مي شود.

شهرستان گچساران:

اين شهرستان با مركزيت دو گنبدان 7/28% از مساحت استان را در بر دارد. از شمال به كهگيلويه از شرق به نورآباد ممسني واز جنوب به گناوه وديلم در استان بوشهر واز غرب به بهبهان محدود است. راه باستاني شوش به تخت جمشيد وبيشابور از اين شهرستان مي گذشته وهم اكنون در مسير شيراز به اهواز قرار دارد.
آثار وبناهاي تاريخي وزيارتگاهي همچون بي بي حكيمه خاتون به همراه چاه هاي متعدد نفت از ويژگي هاي اين شهرستان است آب وهواي آن گرمسيري است ودر اواخر فصل زمستان تا ارديبهشت ماه گل وگياه فراواني در نواحي محتلف آن مي رويد. پوشش جنگلي اين شهرستان شامل درختان كنار، گز، نجورك وبلوط است وگياهان گون، شقايق ، بهمن، يونجه وحشي وخارشتر، شب بو واستبرق مراتع اين شهرستان را پوشش مي دهند.
جغرافیای انسانی
 
 جمعيت:
 طبق سرشماري سال 1375 استان كهگيلويه وبويراحمد جمعيتي در حدود 544356 نفر داشته است. از لحاظ پراكندگي جمعيت، شهرستان بويراحمد با 39 درصد پرجمعيت ترين وشهرستان گچساران با 23 درصد كم جمعيت ترين شهرستان بوده اند. ميانگين تراكم نسبي جمعيت استان 5/33 نفر در هر كيلومتر مربع مي باشد وشهرستان بويراحمد به دليل وجود مراكز سياسي واداري وشرايط آب وهوايي مناسب با 6/38 نفر در كيلومتر مربع پرتراكم ترين وشهرستان گچساران با 6/28 نفر در هر كيلومترمربع كم تراكم ترين ناحيه استان به شمار مي رود.
علاوه بر اين نوعي تقسيم بندي ايلي در استان رايج است كه شامل بويراحمدي ، بابويي دشمن زياري، چرامي،طيبي، بهمئي وقشقائي است. بطور كلي مردم اين استان به لهجه هاي لري وتركي ودر ياسوج علاوه بر لري وتركي لهجه اردكاني ودر دهدشت ودوگنبدان تعدادي نيز با لهجه بهبهاني تكلم مي كنند.
ساختار جمعيتي در كهگيلويه وبويراحمد عليرغم افزايش جمعيت ساكن نسبت به عشاير ، بر اساس ساختار ايلي قرار گرفته است . به نظر مي رسد عوامل مؤثر بر اين نوع زندگي علاوه بر آداب وسنن گذشته جغرافياي منطقه باشد.
در اين شكل جمعيتي اگر چه اكنون خان وعوامل وي به عنوان قدرتمندان رأس هرم چندان جايگاهي ندارند ليكن هنوز ريش سفيدان وبزرگان ايلي داراي نفوذ وقدرت فراوان هستند.
جاذبه های طبیعی
 
  
1-آبشار تنگ پوتك:

 واقع در عمق 5/3 كيلومتري محدوده امن منطقه حفاظت شده دنا ودر فاصله 4 كيلومتري پاسگاه محيطباني آب سپاه با موقعيت ويژه ومنحصر به فردي با ارتفاعي قريب به 15 متر ودر نقطه اي صعب العبور واقع گرديده.

2- آبشار دره ناري:

 در 6 كيلومتري جنوب منطقه امن حفاظت شده دنا با موقعيت طبيعي ويژه وارتفاع تقريبي 40الي70 متر وآب نسبتاً فراوان خصوصاً در فصل بهار منظره بسيار جالبي را بوجود مي آورد.

3- آبشار توف شاه:

 درفاصله 10 كيلومتري ارتفاعات جنوبي منطقه امن حفاظت شده دنا با فاصله 5/2 كيلومتري از آبشار دره نادري با موقعيت بارز ومنحصر به فرد در ارتفاعات صعب العبور وبا ارتفاعي قريب 100 متر در موقعيت جنوب غربي قله مورد كل دنا واقع گرديده است.

4- چشمه ميشي:

 يكي از چشمه هاي پرآب ومشهور استان است كه در فاصله 5 كيلومتري از شهر سي سخت مركز شهرستان دنا ودر امتداد جاده سي سخت به گردنه بيژن وپادنا سرحد جنوبي منطقه دنا سرحد شمالي منطقه حفاظت شده دناي شرقي وبادبي تقريبي 5/2 كيلومتر مكعب در ثانيه علاوه بر تأمين آب مصرفي كشاورزي وشرب شهر سي سخت چشمه اي است دائمي ويكي از بهترين تفرجگاههاي نمونه استان كه سالانه گردشگران فراواني را از استان وخارج از استان به سوي خود جلب نموده واز موقعيت ارتباطي خوبي از لحاظ قرار گرفتن در حاشيه جاده دسترسي قرار دارد وآثار خشكسالي در ميزان دبي آن محدود وتنها عيب آن قرار گرفتن مسير در محل عبور بهمن هاي زمستاني كه به همين دليل امكان درختكاري در محدوده چشمه وجود ندارد.

5- چشمه قلات:

در اين استان چشمه اي با آبدهي بسيار كم در جنوب منطقه پيشنهادي كوه خامين حوالي روستاي گناوه موجود كه با توجه به گرمسيري بودن منطقه از لحاظ جنگل بلوط و000خصوصاً در فصل بهار تفرجگاهي مناسب براي ساكنين شهرستان گچساران مي باشد.

6- غار يخي:

 يكي از غارهاي معدود ومنحصر به فردي است كه در ارتفاع صعب العبور ديواره شمالي منطقه حفاظت شده دنا ودر جنوب روستاي خفر در محدوده امن منطقه موجود وسالانه پذيراي علاقمندان فراواني از غار نوردان وكوه نوردان داخلي مي باشد، خصوصيات بارز اين غار وجود قنديلهاي يخي در تمام فصول سال خصوصاً فصل تابستان در ديواره هاي آن مي باشد.

7- غارشاه:

 يكي از غارهاي مشهور موجود در استان واقع در حوالي روستاي شاه بهرام در منطقه پيچاب از توابع بخش باشت شهرستان گچساران ودر منطقه گرمسيري ودر فاصله 150 كيلومتري شمال شرقي شهر دوگنبدان واقع واين منطقه داراي جنگلهاي انبوه از نوع بلوط، بنه، كلخنگ، زبان گنجشگ وانواع بادام مي باشد.

8- غار دوفيري:

يكي از غارهاي موجود در ارتفاعات غربي كوه سمسال واقع در حوالي روستاي بن زرد عليا از توابع بخش پاتاوه شهرستان دنا ودر منطقه حفاظت شده دنا مي باشد، طبق اطلاعات كسب شده از اهالي محلي اين غار كه در صخره اي مرتفع از روستاي فوق قرار گرفته گذشتگان بعنوان قراولگاه وحفاظت از سكنه روستا از آن استفاده وبا توجه به موقعيت مكاني تسخير آن از طرف افراد واقوام مهاجم ميسر نبوده وبه لحاظ اينكه ورودي غار داراي دو سوراخ شبيه بيني انسان مي باشد به همين مناسبت به لهجه لري به غار دو فيري مشهور گرديده است.

9- محوطه تاريخي سي سخت:

 كه شامل شهر سي سخت مركز شهرستان جديد التأسيس دنا ودر دامنه جنوبي قله دنا ومنطقه حفاظت شده قرار دارد، اين شهر با توجه به موقعيت سردسيري با فضاي سبز بديع وباغستانها وچشم اندازها وچشمه سارهاي طبيعي اطرافش نمود عيني يك شهر سبز تمام عيار را با طبيعت دلگشا وآب وهواي وصف ناپذيراست. نام اين شهر برگرفته ازنام سي نفر پهلوان نامي عهد كيخسرو كياني وكشته شدن آنان در محلي بنام گردنه بيژن بعلت برف وباران شديد مي باشد،واز طرفي آثار سفالي تمدنهاي قديمي در حفاريهاي اين شهر به وفور يافت مي شود، گورهاي انساني با قدمت 3000سال قبل از ميلاد در اين شهر اخيراًكشف گرديده وسابقه روستايي وشهر جديد آن به 120 سال قبل بر مي گردد و سالانه شاهد بازديد سياحان خارجي وداخلي فراواني است.

10- ده دناي خونگاه:

 اين محل در دره شرق روستاي فعلي خونگاه ودر منطقه حفاظت شده دنا واقع كه آثار خرابه هاي آن موجود وداراي چشمه سار مشهور شاه قاسم ودرختان جنگلي از قبيل بلوط وچنارهاي تنومند وكهنسال وجاذبه طبيعي بسيار خوبي است.

11-غاردنگزلو:

اين غار در ضلع شمال شرقي كوه دنا ودر حوالي روستاي دنگزلو از توابع بخش پادناي عليا شهرستان سميرم ودر حوزه استحفاظي استان اصفهان واقع گرديده كه داراي جاذبه هاي فراوان از لحاظ قنديل هاي يخي( استالاكتيت، واستالاكميت) كه هنوز بطور كامل هم جاذبه هاي آن شناسايي نشده است كه چنانچه همه زواياي آن شناخته شود در حد غار عليصدر همدان مي توان از آن بهره برداري شود.

12- كك كهزاد:

 نام يكي از سران ونامداران قومي كه در تاريخ باستان در محلي بنام قلعه كره سكونت داشته كه در اصطلاحات محلي اين مكان به نام كك كهزاد نيز مشهور است. كه متعاقباً پيرامون اين مكان تاريخي توضيح كامل خواهد آمد.

13- غار نيده( نديده)

 نام غاري است كه در تنگه اي به همين نام در منطقه حفاظت شده خائيز سرخ ودر فاصله 20 كيلومتري شمال شرقي شهرستان بهبهان قرار دارد واز نظر موقعيت طبيعي حائز اهميت و در محدوده امن منطقه حفاظت شده قرار گرفته طبق اطلاعات مأمورين ومحليان اين غار عمقي در حدود 150 متر در زير زمين دارد.

14- قلعه دزكوه:

دزكوه نام كوهي است بلند در ضلع غربي بخش گرمسيري سوق از توابع شهرستان كهگيلويه كه دوران قديم با توجه به موقعيت خاص آن بعنوان دژي مستحكم در برابر اقوام ياغي ومهاجم از آن استفاده مي شده كه به همين مناسبت به اين نام مشهورگرديده است طبق اطلاعات اين كوه فقط داراي يك مسير ورودي پياده رو در قديم وهم اكنون داراي جاده ماشين رو به ارتفاع كوه مي باشد وبا توجه به وجود چشمه اي بر روي اين كوه گرمسيري، داراي سكنه و روستا مي باشد .رودخانه مارون از ضلع غربي وجنوبي اين كوه جاري وبه سد مارون در شمال بهبهان مي پيوندد. اين محل زادگاه هنرمند محبوب زنده ياد حسين پناهي مي باشد.

15- قلعه كره :

 نام كوهي در دامنه هاي منطقه امن حفاظت شده دنا وداراي موقعيت خاص كه سراسر اطراف آن بجز دو راه پياده روي ورودي به ارتفاع آن از ساير مناطق اطراف مشرف ومتمايز مي سازد، اين كوه داراي آثار باستاني روزگاران گذشته وويژگي منحصر به فرد آن وجود جنگلهاي بلوط در مساحت قريب به 40 هكتار در ارتفاع وپشته واطراف آن واشرف بر دره هاي وكوههاي اطراف ودارا بودن دو مسير ورود وخروج كه آثار گچي دروازه هاي باستاني آن كاملاً مشهود وبطوريكه از جزئيات بر مي آيد به لحاظ موقعيت خاص اين كوه ساكنين قديم آن يا خود قومي ياغي ومتواري از حكومت وقت بوده اند ويا اينكه از ظلم وجور سلاطين واقوام همجوار بواسطه قرار گرفتن در موضعي سخت وغير قابل نفوذ از دست مهاجمين به اين محل مرتفع وصعب العبور پناه آورده اند، اين كوه داراي جنگلهاي زياد بلوط و000 ودر حد فاصل تنگه هاي ديو هاشم وكره وروستاي كنوني او با مدفن يكي از امامزادگان بزرگوار بنام ( بي بي زهرا خاتون) قرار گرفته است دو دره همجوار خصوصاً تنگ ديو ها از موقعيت ويژه طبيعي جنگلي وآبي سرشار ومنحصر بفرد برخوردارند.، آثار باقيمانده شامل بقاياي باستاني قلعه كره، آثار دروازه هاي گچي خروج وورود به ارتفاع اين كوه ومختصر خرابه هاي محل سكونت وتعداد معدودي درختان كهنسال گردو، انجير ومو وچنار وقبرستانهاي قديم در اين منطقه بوده. در اين محل پيكانهاي فلزي عهد باستان يافت شده وسران قوم ساكن در اين محل به روايت افراد محلي كك كهزاد وفرد ديگري بنام ملي بوده اند، تنها چشمه موجود بنام آبچري با آبدهي خيلي كم در حد آبشخور حيات وحش در ارتفاع ضلع جنوبي كوه موجود وهيچگونه نوشته اي پيرامون تاريخ اين محل تا كنون بدست نيامده است.

16-تنگ سولك:

 با فاصله 40 كيلومتري شمال شهرستان بهبهان از توابع شهرستان بهمئي در حوزه استحفاظي استان
كهگيلويه وبويراحمد قرار دارد اين منطقه گرمسيري وكوهستاني بعنوان منطقه حفاظت شده پيشنهاد كه اخيراً از طرف شوراي عالي محيط زيست بعنوان منطقه حفاظت شده تصويب گرديده، اين منطقه زيبا كه شامل تنگ سولك ونيمي از تنگه ماغررا تحت عنوان حفاظت شده سولك دربر مي گيرد علاوه بر آثار قديمي وسنگ نوشته هاي باستاني موجود از دوران اشكاني داراي طبيعتي بديع واستثنايي وچشمه زار وجنگلهاي آن غالباً بلوط ودرختان زيباي زربين واز تيپي كوهستاني وصخره اي برخوردار است و اهميت اصلي آن وجود درختان نادر وكمياب زربين بوده كه اخيراً از طرف مديريت منابع طبيعي استان عرصه هايي از آن زربين كاري شده است وچندين بنه وآبادي فصلي كوچك بنام آبدولي، سينه سولك، چال انجير،زيرچك( زيركمر) در اين منطقه موجود است وتعداد شش چشمه دائمي ودو چشمه فصلي در عرصه مذكور وجود دارد كه از ميان اين چشمه ها چشمه گوردك از آبدهي قابل توجهي برخودار وماوراي بسيار حائز اهميتي جهت وحوش منطقه محسوب ومختصر باغات موجود انار و000 از اين چشمه مشروب وقسمت اعظم آن در قالب خط لوله آب آشاميدني روستاهاي بخش ليكك استفاده مي شود، در حال حاضر آماري قريب به 30 الي 50 هزار اصله از درختان كهنسال ونهالهاي دست كاشت زربين شمال وغرب تنگ سولك را پوشش كه اين منظره بسيار بديع چشم هر بيننده اي را خيره مي گردانند، جالب تر از آن وجود حيات وحش بسيار غني از جمله، كل وبز وپرندگاني چون كبك، تيهو، كبوترجنگلي وچاهي وانواعي از كلاغها در اين منطقه بصورت مشهود موجود است كه بايد اذعان نمود اين محدوده 2000 هكتاري شرايط بسيار حائز اهميتي به عنوان آثار طبيعي ملي را دارا مي باشد وتنها جاده خاكي ماشين رو بطول تقريبي 4 الي 5/5 كيلومتر تا محل روستاي آبدولي در قلب تنگ سولك ادامه دارد واز طرفي منطقه مذكور از نقطه نظر پوشش گياهي داراي گياهان دارويي وخوراكي وزينتي حائز اهميتي از قبيل بن سرخ، حلپه، تره ، كارده، آب اندول، بومادران، پشموك، كنگر، گل لاله سرنگون، آويشن، و000 جنگلهاي پرپشتي از بلوط وساير گونه هاي متفاوت اين محدوده را در گرفته است.
0741-2224618-19-یاسوج - بلوار امام خمینی ره - سازمان تبلیغات اسلامی استان کهگیلویه و بویراحمد